رنسانس و طراحی کلید در سده‌های ۱۷ و ۱۸

کلیدسازی شبانه روزی مهندس مهرداد09131055395

رنسانس و طراحی کلید در سده‌های ۱۷ و ۱۸

تحول کلید در رنسانس و سده‌های هفدهم و هجدهم؛ از نقش‌های ملی و نشان خانوادگی تا تیغه‌های بسیار پیچیده.

رنسانس؛ پیچک‌های ظریف، ساقه توخالی و تغییر نقش تیغه

در سده هفدهم «تاج» تزئینی کلید به یکی از عناصر برجسته شاهکارهای شاگردان قفل‌سازی تبدیل شد. هم‌زمان در رنسانس طرح‌های تازه‌ای پدید آمد که پیچک‌های ظریف آهنی را ــ گاه با لحیم مس ــ وارد فرم کلید می‌کرد. ساقه بسیاری از این کلیدها توخالی بود و از ورق فلزِ لوله‌شده ساخته می‌شد.

فرم تیغه می‌تواند درباره کاربرد کلید سرنخ بدهد. تیغه‌هایی که لبه پایین آن‌ها با الگوهای پیچیده بریده شده بود اغلب برای قفل آویز به کار می‌رفتند؛ در مقابل تیغه‌هایی با لبه یکپارچه بیشتر برای صندوق، کمد و اثاثیه قفل‌دار مناسب بودند.

سه نمونه از کلیدهای پرکار فرانسوی با حلقه‌های متنوع و تیغه‌های پیچیده
سه نمونه از کلیدهای پرکار فرانسوی با حلقه‌های متنوع و تیغه‌های پیچیده

تفاوت طراحی آلمانی و فرانسوی

از سده‌های شانزدهم و هفدهم به بعد، تفاوت‌های ملی در طراحی کلید آشکارتر شد. در طرح‌های آلمانی، تیغه‌های متقارن و پیچیده، حلقه‌های گرد یا کلیوی و فرم‌های سه‌برگ دیده می‌شود. در فرانسه، نشان Fleur-de-lis و مشبک‌کاری‌های ظریف شبیه تور رواج داشت.

کتاب‌های چاپی طراحی، الگوهای بسیار متنوعی را در سراسر اروپا پخش کردند و قفل‌سازان می‌توانستند فرم‌های پیچیده تیغه و حلقه را از روی این منابع اقتباس کنند. همین اسناد نشان می‌دهند که طراحی کلید در این دوره میان صنعت، هنر تزئینی و دانش فنی قفل‌سازی قرار داشت.

مجموعه الگوهای برش تیغه و موانع داخلی قفل در یک منبع طراحی تاریخی
مجموعه الگوهای برش تیغه و موانع داخلی قفل در یک منبع طراحی تاریخی

حیوانات، نشان خانوادگی و مالکیت شخصی

سده هفدهم با افزایش شدید تزئینات پیکره‌ای، به‌ویژه نقش حیوانات، همراه بود. حلقه برخی کلیدها به شکل دلفین‌های پشت‌به‌پشت یا موجودات اسطوره‌ای ساخته می‌شد. بعضی از این تصاویر کارکرد نشان‌شناختی داشتند و برخی صرفاً تزئینی بودند. در میان اشراف، مالکیت کلید با حروف اول نام، نشان خانوادگی یا نشان رسمی روی حلقه مشخص می‌شد. در این دوره بسیاری از نشان‌ها مستقیماً در فلز حلقه حک می‌شدند.

کلید شخصی، کلید رسمی و تیغه‌های ستاره‌ای یا پیچ‌مانند

بخش بزرگی از کلیدهای سده هفدهم کلیدهای شخصی بوده‌اند، هرچند نمونه‌های رسمی و کلیسایی نیز وجود دارد. تیغه ممکن بود بسیار ساده یا بسیار پیچیده باشد؛ بعضی برش‌ها شکل ستاره داشتند و برخی الگوی ستاره را تکرار می‌کردند. نوع دیگری، تیغه «پیچی» شبیه پیچ‌چوب‌پنبه بود که عمدتاً برای قفل‌های آویز به کار می‌رفت و چند سده محبوب ماند.

طرح‌های نوآورانه دیگری نیز دیده می‌شود؛ از جمله کلید دوطرفه‌ای با حلقه توخالی کشویی که می‌توانست از یک سر به سر دیگر منتقل شود و نقش دستگیره را بازی کند. برش‌های بسیار ظریف تیغه در کلیدهای فرانسوی نشان می‌دهد که قفل‌های متناظر نیز چه اندازه پیچیده بوده‌اند. در سده هجدهم، تعداد کلیدها به‌طور چشمگیری افزایش یافت و کاربرد روزانه آن‌ها گسترده‌تر شد؛ در نتیجه تزئین و مهندسی قفل و کلید هم‌زمان به اوج تازه‌ای رسید.

نمونه‌های ۳۴ تا ۴۴

شمارهنوع / خاستگاهدورهجنس و اندازه
۳۴کلید؛ فرانسهسده ۱۷فولاد، ۱۱٫۵ سانتی‌متر
۳۵کلید؛ فرانسهسده ۱۷فولاد، ۱۱٫۷ سانتی‌متر
۳۶کلید؛ فرانسهسده ۱۸فولاد، ۱۱٫۲ سانتی‌متر
۳۷کلید؛ احتمالاً فرانسهسده ۱۸فولاد، ۱۳٫۵ سانتی‌متر
۳۸کلید؛ فرانسهسده ۱۷فولاد، ۱۴٫۳ سانتی‌متر
۳۹کلید؛ احتمالاً فرانسهسده ۱۸فولاد، ۱۲٫۷ سانتی‌متر
۴۰کلید؛ احتمالاً فرانسهسده ۱۷ تا ۱۸آهن یا فولاد، ۱۱٫۴ سانتی‌متر
۴۱دو طرح صفحه کلیدخور برنز طلاکاری‌شده؛ فرانسهحدود ۱۷۸۰قلم و مرکب، شست‌وشوی سیاه و خاکستری
۴۲الگوهای Ward برای قفل؛ فرانسه۱۶۲۷حکاکی و اچینگ
۴۳کلید؛ آلمانسده ۱۷ تا ۱۸آهن، ۱۸٫۵ سانتی‌متر
۴۴کلید؛ فرانسهسده ۱۷فولاد، ۱۴ سانتی‌متر

کلیدسازی شبانه روزی مهندس مهرداد

برای خدمات کلید، قفل، ریموت و سوئیچ خودرو با مهندس مهرداد تماس بگیرید.

09131055395