کلیدهای رومی و گذار به قرون وسطی
نوآوری کلیدسازان رومی، ارتباط طرحهای رومی و سلتی و آغاز ویژگیهای شناختهشده کلیدهای قرون وسطایی.
نوآوری رومی در طراحی کلید
نوآوری یکی از ویژگیهای شاخص قفلسازان رومی بود. کاوشهای باستانشناختی در نقاط مختلف اروپا مجموعهای شگفتانگیز از طرحها را آشکار کردهاند؛ از کلیدهای حلقهای تا کلیدهای تاشو که احتمالاً برای صندوقچههای کوچک و اشیای شخصی به کار میرفتند. بسیاری از کلیدهای رومی آنقدر کوچک بودند که بهراحتی روی بدن حمل شوند.
در کلیدهای رومی شکل تیغه تنوع زیادی دارد. بعضی تیغهها دندانههای ریز و دقیق داشتند تا با بریدگیهای قفل تطبیق پیدا کنند؛ برخی بدون دندانه بودند و تنها با یک چرخش ساده قفل را باز میکردند. نمونههای دیگر ترکیبی از بریدگیها و دندانههای کشیده داشتند تا با الگوی سوراخها و موانع مکانیزم داخلی هماهنگ شوند.
نمونهای از کلید رومی یا سلتی با ساقه کشیده و تیغه چندشاخه
گذار از روم به قرون وسطی و شکلگیری کلید گوتیک
فناوری قفل و کلید از دوره روم تا قرون وسطی تغییر ناگهانی نداشت، اما در قرون وسطی نوآوریهای مهمتری پدیدار شد. بیشتر کلیدهای این دوره آهنیاند، هرچند برنز همچنان استفاده میشد. یکی از مشخصترین خصوصیات کلیدهای موسوم به گوتیک تأکید بر طراحی تیغه است؛ تیغهها غالباً بزرگاند و گاهی با طرحهایی مانند صلیب لاتین بریده شدهاند.
در بعضی کلیدهای قرون وسطایی دندانه وجود دارد، اما این دندانهها بیشتر برای چرخاندن مکانیزم قفل به کار میرفتند و نه برای بالابردن پینها مانند قفلهای کهن. حلقه کلید محل اصلی تزئین بود و شکلهای دایره، لوزی و فرمهای هندسی تکرار میشد. ساقه اغلب گرد و توپر بود. در کنار کلیدهای کوچک پنج تا دوازده سانتیمتری، نمونههای بسیار بزرگ ۱۵ تا ۲۵ سانتیمتری نیز ساخته میشد که خود نماد قدرت و اعتبار بودند و کمتر گم میشدند.