Springlatch و Deadlocking Latch

بیشتر قفل‌های تک‌زبانه‌ای که از این خانواده دیده می‌شوند Deadlock هستند، اما Springlatch نیز وجود دارد. بعضی از دو طرف با کلید کار می‌کنند، بعضی فقط از یک سمت و برخی با یک چرخش اضافی کلید، زبانه فنری را در وضعیت جلوتر و قفل‌شده نگه می‌دارند؛ این گروه Deadlocking Latch نامیده می‌شود.

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، با ارزان‌ترشدن شیشه و رواج درب‌های شیشه‌خور، Rimlatchهای کوچک‌تر ساخته شدند. بسیاری Sash Ward داشتند و بعد از جنگ جهانی اول به‌تدریج Cylinder Rimlatchهای Pin Tumbler جای آن‌ها را گرفتند.

در قفل‌های بسیار قدیمی‌تر، گاهی «Box of Wards» دیده می‌شود که مسیر چرخش کلید را پیچیده می‌کند و ممکن است اجازه یک دور کامل ندهد. چنین ساختاری در درب‌های دو قرن اخیر نادر است.

جنس بدنه و تغییر روش تولید

در بریتانیا تا اواخر قرن نوزدهم بدنه بسیاری از قفل‌ها از آهن فرفورژه بود، درحالی‌که در آمریکا استفاده از چدن بیشتر دیده می‌شد. چدن از نظر ابعادی نیازمند پرداخت و Fit بیشتری بود. با گسترش قطعات قابل‌تعویض ماشین‌کاری‌شده، آهن فرفورژه و سپس Stamping فولاد نرم امکان تولید سریع‌تر و ارزان‌تر را فراهم کردند.

Drill Pin و Pipe Key

بعضی قفل‌های یک‌طرفه با Pipe Key کار می‌کنند. در این قفل‌ها Drill Pin عملاً خود یک Ward اضافی است. Pinهای قطر بزرگ معمولاً کوتاه و تقریباً هم‌ارتفاع Case هستند. Pinهای باریک‌تر می‌توانند بلند و مخروطی باشند و از Case بیرون بزنند تا هدایت کلید از میان درب ضخیم آسان شود.

Pipe Key باید فقط به اندازه لازم سوراخ شود: سوراخ باریک روی Pin قطور جا نمی‌رود، و Pipe با سوراخ خیلی بزرگ ولی عمق کم نیز ممکن است روی Pin باریک و بلند تا انتها ننشیند. بنابراین قطر و عمق Pipe هر دو بخشی از سازگاری کلید با قفل‌اند.

Mortice Lockهای Warded

در نیمه دوم قرن نوزدهم، Mortice Lockهای Warded برای درب‌های داخلی مهم بسیار رایج شدند و گاهی روی درب خارجی نیز دیده می‌شدند. امروزه روی خروجی اصلی ساختمان معمولاً قفل مدرن‌تری به‌دلیل الزامات بیمه و امنیت نصب شده، اما روی درب‌های داخلی هنوز نمونه‌های زیادی باقی مانده است.

تا دهه 1930 بسیاری از قفل‌های داخلی به اندازه Leverها یا حتی بیشتر، بر Wardها متکی بودند. کیفیت از نمونه‌های بسیار خوب تا بسیار ساده متغیر است. چون Case باید داخل ضخامت درب جا شود، بیشتر Morticeهای Warded به‌جای Bridge بزرگ، از Sash Ward استفاده می‌کنند.

Sash Ward

در طراحی معمول، Collar مرکزی هم‌زمان نقش Keyhole Bush را دارد. حلقه‌ای فلزی، اغلب برنجی، دور سوراخ کلید در Case پرس می‌شود و سپس با ابزار دوّار، الگوی Wardهای جامد اطراف محور کلید شکل می‌گیرد. شیار عبور Bit نیز به سوراخ افزوده می‌شود و Keyhole مشخص کلیدهای Bitدار شکل می‌گیرد.

الگوهای Sash Ward بسیار متنوع‌اند. حتی مجموعه‌هایی ساخته شده‌اند که چند قفل Wardهای متفاوت دارند ولی یک Master Pattern می‌تواند از همه آن‌ها عبور کند. این روش همراه با Leverهای دارای Gate بازتر، برای Master Key Suiteهای نسبتاً ارزان در مدارس و ساختمان‌های غیرمسکونی تا میانه قرن بیستم کاربرد داشت.

Mortice Lockهای Bridge Ward بسیار کمترند، چون ساخت آن‌ها گران‌تر است. در قفل دروازه‌های باغ دوره ویکتوریایی و ادواردی، محدودیت ضخامت Case کمتر بود و Bridge Ward بیشتر دیده می‌شود. بعضی از این قفل‌های دروازه حتی رهاساز کابلی از داخل خانه داشتند.

Free-Floating Wheel Ward

این Ward نیم‌دایره‌ای از یک سمت به قفل متصل است و کلید هنگام ورود مانند رزوه روی آن «Thread» می‌شود. کلید نمی‌تواند یک دور کامل بچرخد، بنابراین این طرح بیشتر در Springlatchها دیده می‌شود. کلید تا زمانی که قفل دوباره بسته نشود قابل‌خارج‌کردن نیست؛ رفتاری مشابه Key-Retaining Lockهای جدید.

Bullet Ward یا Keyway Ward

هر شکل‌دهی به Keyhole فراتر از یک شیار ساده می‌تواند نقش Bullet Ward داشته باشد. هدف این است که کلیدهای نامناسب از همان ورودی حذف شوند. در Keyway نامتقارن حتی ممکن است نیاز به Collar جدا برای محدودکردن عمق ورود کلید کمتر شود.

در بسیاری از قفل‌های اروپایی، Keywayهای شکل‌دار بخش مهمی از Ward محسوب می‌شوند. این Keywayها Impressioning را نیز دشوار می‌کنند، چون یک Blank تخت ساده نمی‌تواند وارد شود. شکل S در برخی قفل‌های فرانسوی نمونه شناخته‌شده است.

در Mortice Lockهای ارزان اوایل قرن بیستم، Bulletهای ساده در کنار Keyhole رایج بود؛ شیار متناظر روی سطح کلید عبور از آن را ممکن می‌کرد. با چند موقعیت مختلف در هر سمت، تعداد مناسبی Different با هزینه کم ایجاد می‌شد. در برخی نمونه‌ها برعکس، برجستگی روی کلید و فرورفتگی متناظر روی Keyhole وجود داشت. امروزه همین ایده در Keyway سیلندرهای Pin Tumbler بسیار رایج است.

آغاز نگهداری؛ بازکردن قفل از روی درب

اولین مشکل در تعمیر قفل تاریخی اغلب خودِ جداکردن آن از درب است. پیش از اواخر قرن هجدهم پیچ چوب کمیاب و گران بود و بسیاری از قفل‌ها با میخ نصب شده‌اند. پیچ‌های دست‌ساز قدیمی نیز نرم‌ترند، شیار نامنظم یا خارج از مرکز دارند و باید با ابزار دستی و فشار کنترل‌شده با آن‌ها برخورد کرد.