Stock Lock یا Plate Stock Lock

در بسیاری از Rim Lockهای اولیه، مکانیزم پوشش فلزی کامل نداشت. بعضی از آن‌ها روی Backplate فلزی نصب و سپس در حفره‌ای داخل یک بلوک چوبی قرار می‌گرفتند. این بلوک چوبی مانند قنداق اسلحه، نگهدارنده مجموعه مکانیکی بود و به همین دلیل Stock نامیده شد. برای تمایز با Banbury که Backplate ندارد، از عنوان Plate Stock Lock نیز استفاده می‌شود.

این قفل‌ها غالباً Deadlock بودند و گاهی ابعاد بسیار بزرگی داشتند. بسیاری روی کلبه‌ها، ساختمان‌های کشاورزی و درب‌های کم‌اهمیت نصب شدند؛ با این حال گونه‌ای تزئینی و سنگین برای درب کلیساها نیز ساخته می‌شد که ممکن بود دو زبانه، تسمه فلزی و تزئینات گوتیک داشته باشد.

نمونه‌های بسیار قدیمی نیز وجود دارند. بعضی Stock Lockها برای قرن‌ها روی همان درب باقی مانده‌اند؛ این موضوع اهمیت پرهیز از تخریب و توجه به ارزش تاریخی مجموعه «درب + یراق + قفل» را نشان می‌دهد.

Rim Lock و Tumbler تک‌عملی

قفل‌های Rim آهنی از قرن شانزدهم به بعد روی درب‌های اصلی رایج شدند. طرح معمول شامل Bolt با دو شیار روی Bolt Tail و یک Tumbler دارای زائده است. فنر، زائده Tumbler را در یکی از شیارها نگه می‌دارد و در نتیجه Bolt قفل می‌شود.

هنگام چرخاندن کلید، Bit ابتدا سطح زیرین Tumbler را بالا می‌برد تا زائده از شیار خارج شود؛ سپس خود Bit، Bolt را به موقعیت جدید می‌راند. با ادامه چرخش، Tumbler دوباره پایین می‌افتد و Bolt را نگه می‌دارد. چون فقط کافی است Tumbler از درگیری خارج شود و بالا رفتن بیش‌ازحد مشکل جدیدی ایجاد نمی‌کند، این قطعه «Single-Acting Tumbler» نامیده می‌شود.

در بعضی قفل‌ها Tumbler زیر Bolt قرار دارد و در بعضی نمونه‌های متأخرتر روی Bolt Tail قرار گرفته و بیشتر شبیه یک Lever است. با وجود تفاوت‌های ظاهری، اصل عملکرد یک Tumbler تک‌عملی باقی می‌ماند.

نگاهی به متالورژی قفل‌های قدیمی

تا نیمه دوم قرن نوزدهم، فولاد مناسب فنر کمیاب و گران بود. در اوایل قرن هجدهم تولید Crucible Steel در Sheffield محدود بود و بخشی از آهن خام مناسب از سوئد وارد می‌شد. فرایند Puddling کورت در 1784 عرضه آهن فرفورژه را افزایش داد و مبدل Bessemer از میانه قرن نوزدهم تولید فولاد نرم را به‌طور چشمگیری ارزان‌تر و فراوان‌تر کرد. حدود 1870 فولاد نرم از آهن فرفورژه ارزان‌تر شد.

Scotch Spring

بسیاری از قفل‌های ارزان قدیمی از Scotch Spring آهن فرفورژه استفاده می‌کردند. این فنر تقریباً تخت، نسبتاً ضخیم و کم‌انعطاف است؛ یک سر آن پرچ می‌شود و سر آزاد کمی نازک و خمیده است. به‌دلیل دامنه حرکت کم، نزدیک محور قطعه متحرک نیرو وارد می‌کند. این فنرها معمولاً قوی‌اند، نسبت به برخی فنرهای فولادی مدرن کمتر دچار Fretting Corrosion می‌شوند و شکست آن‌ها نسبتاً کم است، هرچند می‌توانند با گذر زمان ضعیف شوند.

پیش از فراوان‌شدن Spring Steel، بعضی فنرها از برنج یا برنز ساخته می‌شدند. این آلیاژها نرم‌ترند اما مقاومت خوبی در برابر خوردگی و خستگی فلزی دارند؛ فسفر برنز هنوز هم برای بعضی فنرها کاربرد دارد.

برنج، تولید انبوه و تفاوت کاربردها

از اواخر قرن هفدهم با بهبود تولید برنج و روش‌های قالب‌گیری، Rim Lockهای برنجی باکیفیت بیشتر شدند. بعضی نمونه‌های صیقلی دارای نصب مخفی بودند و پیچ‌های آن‌ها فقط از لبه درب دیده می‌شد.

قفل‌های آهنی بیشتر برای درب بیرونی و قفل‌های برنجی برای فضای داخلی استفاده می‌شدند. قفل‌های دریایی از قرن هجدهم به بعد غالباً برنجی یا برنزی بودند و برای انبارهای باروت نیز از ترکیب‌های کم‌جرقه مانند برنج، مس و برنز استفاده می‌شد.

Bridge Ward

در بیشتر Rim Lockهای Warded دوطرفه، یک Bridge در میانه بدنه قرار دارد که Wardها روی آن نصب شده‌اند. Rim Lock محدودیت ضخامت Mortice Lock را ندارد، بنابراین Bridge می‌تواند فضای کافی برای Wardهای متنوع ایجاد کند.

Fine Ward از ورق فلزی ساخته می‌شود؛ در نمونه‌های قدیمی آهن فرفورژه، گاهی Tinplate و برای محیط‌های مرطوب یا انبار باروت مس به‌کار می‌رفت. شکل Ward می‌تواند مستقیم، خمیده یا Hook باشد. این قطعات در شیارهای Bridge پرچ یا با Brazing مونتاژ می‌شدند. یکی از Wardهای مرکزی می‌تواند نقش بوش و تکیه‌گاه محور کلید را نیز داشته باشد.

در قفل‌های یک‌طرفه، Wardهای ورقی روی Case یا Cap معمولاً Wheel Ward نامیده می‌شوند. اگر کامل باشند حتی ورود کامل کلید اشتباه را متوقف می‌کنند و اگر ناقص باشند پس از بخشی از چرخش عمل می‌کنند. در قفل‌های دوطرفه، Wardهای مشابه روی Case یا Cap بیشتر Sash Ward نامیده می‌شوند.

در قفل‌های باکیفیت قدیمی، Fine Wardها می‌توانستند بسیار پیچیده و هم‌پوشان باشند. این موضوع Skeleton کردن کلید را دشوار می‌کرد، ولی در عوض Bit کلید را ضعیف‌تر و مستعد ترک یا شکست می‌ساخت. به همین دلیل در کلیدهای بزرگ و ضخیم یا کلید کابینت بیشتر دیده می‌شود.

در برخی قفل‌های متأخر، برش‌هایی روی کلید دیده می‌شود که ظاهراً برای Sash Ward هستند، اما Ward متناظر داخل قفل وجود ندارد. در قفل‌های بزرگ‌تر، قدیمی‌تر و به‌ویژه قفل‌های کلیسا احتمال وجود واقعی این Wardها بیشتر است.

Solid Bridge Ward

Solid Bridge Ward احتمالاً در اوایل قرن نوزدهم رایج شد. این قطعه معمولاً یک ریخته‌گری یک‌تکه برنجی است که با تراشکاری تکمیل می‌شود و در مقایسه با Fine Ward مقاومت بیشتری در برابر عبور کلید نامناسب و تغییر دادن کلید ایجاد می‌کند.